Dan stappen we de bus in en rijden naar Erzurum, waarvandaan we vanavond terug naar Ankara zullen vliegen. Onderweg maken we een korte stop bij het Sarıkamış Şehitler Anıtı, het martelaren monument ter herdenking van de gesneuvelde Ottomaanse soldaten die in de barre winter van 1914-1915, WO1, Rusland in de Kaukasus probeerden aan te vallen. Door extreme kou tot -30°C en slechte voorbereiding stierven tienduizenden soldaten, velen door bevriezing. Het martelaren monument symboliseert opoffering, verdriet en nationale herinnering.

De volgende ochtend staan we weer vroeg op, na het ontbijt checken we uit en de koffers gaan onder in de bus. We lopen eerst wat rond in Kars, de reisleidster laat ons een oud huis zien, niet bijster interessant, en vervolgens hebben we een half uurtje vrije tijd. Eerst lopen we wat verloren door de stad maar dan ontdekken we een leuk koffiehuis. Het is buiten heel koud en het sneeuwt dus een lekkere warme cappuccino is welkom. Daarna lopen we naar de naastgelegen kaaswinkel. Kars staat bekend om zijn kazen en ganzenvlees. In de tijd dat de rijke Russen hier woonden, lieten zij o.a. Duitse, Nederlandse en Franse leerkrachten komen om hun kinderen les te geven. De Nederlanders brachten toen hun kaas mee en er is hier nog een winkel met de naam ' De Kaas". We kopen wat kaas en dan haalt de bus ons op. Met de hele groep gaan we naar een honing en kaasproeverij, hier is de kaas wel 3x zo duur dus.. we zijn blij met onze eerdere 'niet toeristische' aankoop.

Voordat we de bus in gaan naar de volgende stop zoeken we nog naar een magneet maar helaas behalve een kop hete thee is hier nu niet veel te koop. De volgende stop is het Çıldır-meer, het grootste zoetwater meer in de provincie Kars en op 2000 meter hoogte. Aan het meer ligt een toeristisch restaurant waar we lunchen en dan lopen we het meer op. Waar je ook kijkt zie je sneeuw en ijs. Op het meer lopen paarden met sleeën en nu we hier toch zijn, betalen ook wij voor een ritje met de slee. Dan rijden we terug naar het hotel en sluiten we de dag af na een diner met muziek en dans.

We hebben heerlijk geslapen. Gisteravond was het wel even vreemd want wij, de yabancı (buitenlanders),  kregen een kamer op de bovenste verdieping. De rest van het gezelschap kreeg kamers op de begane grond en de 1ste verdieping. Vanochtend toen we de ontbijtzaal in kwamen was het drama, iedereen klaagde "te koud, te warm, geen water etc..."onze gids was druk bezig met het regelen van andere kamers. Sorry, maar wij hadden nergens last van. Om 9 uur stapten we allemaal de bus in op weg naar de ruïnes van Ani, 40 kilometer over gladde wegen, waarbij de bus af en toe een schuiver maakt als deze moet uitwijken voor wilde honden die zo voor de bus langs rennen.

Om half 3 arriveren we in Erzurum. Onze groep, 19 mensen, wordt opgewacht door een gids. We stappen in een "heel, heel," oude bus en die brengt ons naar het centrum. Eerst bezoeken we de Çifte Minareli Medrese. Dit 13de-eeuws Seltsjoeks bouwwerk  met twee minaretten welke prachtig versierd zijn, is het symbool van de stad. Links en rechts van de ingang zijn versieringen aangebracht, ze zijn echter verschillend omdat aan de rechterzijde de leermeester werkte, veel meer details,  en aan de linkerzijde zijn leerling. Het gebouw is een theologisch instituut maar is nu een vrij toegankelijk. Tegenover de Çifte Minareli Medrese ligt het kasteel van Erzurum, helaas is het op dit tijdstip gesloten en dus lopen we langs de indrukwekkende muren naar de Yakutiye Medrese. Opnieuw een indrukwekkend gebouw wat nu een galerie en museum is.

We zijn een paar uur onderweg en dan maakt de trein een korte stop, de treinstewards (een andere naam kan ik niet bedenken) stappen met lege flessen de trein uit en rennen over het spoor richting een klein station. Naast het station staat een fontein waar ze de flessen vullen en dan rennen ze terug naar de trein en rijden we weer door. Om 6 uur zitten we in het restaurant en bestellen we ons eten. In de restauratiewagon is het gezellig druk. Er hangen kleine lampjes voor de ramen en, een beetje  onverwacht, het eten smaakt prima. Dan maken we een stop van 10 minuten in Kayseri. Er zijn Turkse Nederlanders in de trein en zij hebben afgesproken met familie die in deze plaats woont. De familie brengt een eten en ook wij worden getrakteerd op o.a. baklava.

De Turistik Doğu ekspresi (Doğu Express), de trein van Ankara naar Kars rijdt alleen vanaf eind december tot 1 maart op maandag, woensdag en vrijdag. De reis wordt steeds populairder zowel bij mensen binnen als buiten Turkije. Het is daarom heel moeilijk om aan tickets te komen. In december 2024 hoorden wij voor het eerst van deze reis en dus besloten we toen om begin oktober 2025 te kijken of we de reis konden boeken. Via via had ik de gegevens van een touroperator gekregen en we hadden geluk, we hadden tickets voor de treinreis van vrijdag 16 januari. Genoeg tijd om ons voor te bereiden en ski-kleding en thermokleding, gedownloade video's en een goed boek maar ook kerstlampjes om de coupé te versieren, een tafelkleed, eten, drinken, de waterkoker en ons mini koffiezetapparaat werden ingepakt. Alles om een reis van ongeveer 34 uur door te komen.

We besluiten om niet direct naar Ankara terug te rijden maar eerst naar Aizanoi te gaan en dan te slapen in de plaats Küthaya. We rijden door het oude verlaten dorp Aizanoi. In de jaren 70 is hier een aardbeving geweest en de meeste mensen zijn vertrokken, huizen en boerderijen zijn dus verlaten maar als je goed kijkt zie je dat deze zijn opgebouwd uit 'oude' stenen vanuit de Romeinse tijd. Toen was Aizanoi een bloeiende stad.  Hier werd, bovenop een heuvel, de tempel van Zeus (de oppergod van de Grieken) gebouwd, een groot bouwwerk met zuilen van wel 9 meter hoog. Bijzondere is de ruimte onder het podium.

Op 2 december hebben we, om 3 uur een afspraak in Alaçatı. Dit ligt bij Izmir, Vanuit Ankara een reis  van bijna 8 uur rijden. We vertrekken daarom 's ochtends heel vroeg. Vlak voor Izmir begint het hard te regenen en daalt de temperatuur en dus zien we zowel op zaterdagmiddag als op zondagochtend alleen de binnenkant van het hotel. Rond half 11 vertrekken we weer richting Ankara maar onderweg willen we, ondanks de miezer, toch een stop maken om de oude stad Sardis, nabij de huidige stad Sart, te bezoeken.

Eind november, de zon schijnt, we gaan niet binnen zitten maar besluiten te gaan wandelen in de Ihlara vallei. De 16 kilometer lange vallei ligt in de provincie Aksaray, vlak bij de bekende toeristische plaatsen in Cappadocië en dus zie je hier dezelfde bijzondere rotsformaties. Eerste rijden we naar Selime, ongeveer 2 uur en 45 minuten vanaf Ankara. Hier beklimmen we de Kathedraal van Selime, een enorm uit de rotsen gehouwen complex waar de eerste christenen woonden en hun geloof beleden (800 n.c.). Als we weer in de auto zitten komen we langs een leuk restaurant aan de Melendiz rivier. Tijd voor ontbijt, want we gaan straks een stevige wandeling maken en omdat er niet veel toeristen zijn is het maar de vraag of we later nog ergens iets vinden dat open is. Tijdens het eten bestuderen we de kaart en zien dat het mooiste stuk van de wandelroute tussen Belisırma en Ihlara ligt, hier liggen de meeste rotskerken. We rijden daarom naar Belisırma waar we vlakbij de rotskerk, de Ala Kilese,  kunnen parkeren.

In Antakya worden we uitgenodigd om 's avonds bij een familie te eten. Woonden ze vorig jaar in een appartement vlakbij de Syrische grens, nu wonen ze wachtend op een nieuw huis, in een containerkamp. We worden heel hartelijk en gastvrij ontvangen, het eten is heerlijk maar wat is zo'n onderkomen toch klein voor een heel gezin. De volgende ochtend gaan we eerst naar de Migros om boodschappen te doen, we hebben 20 tassen die we vullen met rijst, suiker, bloem etc... allemaal gewone boodschappen (niets luxe) die lang houdbaar zijn. Dan gaan we nog opzoek naar cadeaukaarten waar we een bedrag op willen storten zodat mensen daar b.v. luiers van kunnen kopen.

Dit jaar gaan we opnieuw met onze Turkse vriendin naar Hatay, de regio waar de aardbeving in februari 2023 grote gevolgen had. In januari 2025 heb ik hier ook over geschreven maar niet specifiek vermeld wat we daar gingen doen. Deze keer zal ik daar wel iets meer over schrijven. We rijden vandaag vanuit Ankara eerst naar Arsuz. Daar gaan we een school bezoeken welke in het aardbevingsgebied ligt. Ondanks dat het vakantie is, worden we door de  directie heel gastvrij ontvangen en ze zijn blij met de doos boeken die we meegebracht hebben, gedoneerd door medewerkers van het Hilton in Ankara. Geld willen ze absoluut niet aannemen maar extra volleyballen zijn heel welkom. De directie is  al heel blij met het feit dat er aandacht en erkenning is voor de school en de leerlingen. Ze laten ons de klaslokalen zien en we hopen hun in de toekomst vaker te kunnen ondersteunen.